优范网 古籍史书 周易注

《周易注》下经夬传卷五 艮

作者:王弼



  艮其背(1),不获其身(2)。行其庭,不见其人(3),无咎(4)。

  (1)目无患也。 (2)所止在后,故不得其身也。 (3)相背故也。 (4)凡物对面而不相通,“否”之道也。艮者,止而不相交通之卦也。各止而不相与,何得无咎?唯不相见乃可也。施止於背,不隔物欲,得其所止也。背者,无见之物也。无见则自然静止,静止而无见,则“不获其身”矣。“相背”者,虽近而不相见,故“行其庭,不见其人”也。夫施止不於无见,令物自然而止,而强止之,则奸邪并兴,近而不相得则凶。其得“无咎”,“艮其背,不获其身,行其庭,不见其人”故也。

  《彖》曰:艮,止也。时止则止,时行则行,动静不失其时,其道光明(1)。艮其止,止其所也(2)。上下敌应,不相与也。是以不获其身。“行其庭,不见其人,无咎”也。

  (1)正道不可常用,必施於不可以行。适於其时,道乃光明也。 (2)易背曰止,以明背即止也。施止不可於面,施背乃可也。施止於止,不施止於行,得其所矣,故曰“艮其止,止其所”也。

  《象》曰:兼山,艮,君子以思不出其位(1)。

  (1)各止其所,不侵官也。

  初六:艮其趾,无咎,利永贞(1)。
  《象》曰:“艮其趾”,未失正也。

  (1)处止之初,行无所之,故止其趾,乃得“无咎”;至静而定,故利永贞。

  六二:艮其腓,不拯其随,其心不快(1)。
  《象》曰:“不拯其随”,未退听也。

  (1)随谓趾也。止其腓,故其趾不拯也。腓体躁而处止,而不得拯其随,又不能退听安静,故“其心不快”也。

  九三:艮其限,列其夤,厉薰心(1)。
  《象》曰:“艮其限”,危薰心也。  (1)限,身之中也。三当两象之中,故曰“艮其限”。夤,当中脊之肉也。止加其身,中体而分,故“列其夤”而忧危薰心也。“艮”之为义,各止於其所,上下不相与,至中则列矣。列加其夤,危莫甚焉。危亡之忧,乃薰灼其心也。施止体中,其体分焉。体分两主,大器丧矣。

  六四:艮其身,无咎(1)。
  《象》曰:“艮其身”,止诸躬也(2)。

  (1)中上称身,履得其位,止求诸身,得其所处,故不陷於咎也。 (2)自止其躬,不分全体。

  六五:艮其辅,言有序,悔亡(1)。
  《象》曰:“艮其辅”,以中正也(2)。

  (1)施止於辅,以处於中,故口无择言,能亡其悔也。 (2)能用中正,故“言有序”也。  上九:敦艮,吉(1)。
  《象》曰:“敦艮”之吉,以厚终也。

  (1)居止之极,极止者也。敦重在上,不陷非妄,宜其“吉”也。
下经夬传卷五 震 目录 下经夬传卷五 渐
友情链接: WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版