优范网 古籍史书 史记三家注

《史记三家注》夏本纪第二

作者:(汉)司马迁撰 (唐)司马贞等注

夏本纪第二

  夏禹,〔一〕名曰文命。〔二〕禹之父曰鯀,鯀之父曰帝顓頊,〔三〕顓頊之父曰昌意,昌意之父曰黄帝。禹者,黄帝之玄孙而帝顓頊之孙也。禹之曾大父昌意及父鯀皆不得在帝位,为人臣。

  〔一〕集解謚法曰:「受禪成功曰禹。」正义夏者,帝禹封国号也。帝王纪云:「禹受封为夏伯,在豫州外方之南,今河南阳翟是也。」

  〔二〕索隱尚书云「文命敷于四海」,孔安国云「外布文德教命」,不云是禹名。太史公皆以放勋、重华、文命为尧、舜、禹之名,未必为得。孔又云「虞氏,舜名」,则尧、禹、汤皆名矣。盖古者帝王之号皆以名,后代因其行,追而为謚。其实禹是名。故张晏云「少昊已前,天下之号象其德;顓頊已来,天下之号因其名」。又按:系本「鯀取有辛氏女,谓之女志,是生高密」。宋衷云「高密,禹所封国」。正义帝王纪云:「父鯀妻脩己,见流星贯昴,梦接意感,又吞神珠薏苡,胸坼而生禹。名文命,字密,身九尺二寸长,本西夷人也。大戴礼云「高阳之孙,鯀之子,曰文命」。杨雄蜀王本纪云「禹本汶山郡广柔县人也,生於石纽」。」括地志云:「茂州汶川县石纽山在县西七十三里。华阳国志云「今夷人共营其地,方百里不敢居牧,至今犹不敢放六畜」。」按:广柔,隋改曰汶川。

  〔三〕索隱皇甫謐云:「鯀,帝顓頊之子,字熙。」又连山易云「鯀封於崇」,故国语谓之「崇伯鯀」。系本亦以鯀为顓頊子。汉书律历志则云「顓頊五代而生鯀」。按:鯀既仕尧,与舜代系殊悬,舜即顓頊六代孙,则鯀非是顓頊之子。盖班氏之言近得其实。

  当帝尧之时,鸿水〔一〕滔天,浩浩怀山襄陵,下民其忧。尧求能治水者,群臣四岳皆曰鯀可。尧曰:「鯀为人负命毁族,不可。」四岳曰:「等之未有贤於鯀者,愿帝试之。」於是尧听四岳,用鯀治水。九年而水不息,功用不成。於是帝尧乃求人,更得舜。舜登用,摄行天子之政,巡狩。行视鯀之治水无状,〔二〕乃殛鯀於羽山以死。〔三〕天下皆以舜之诛为是。於是舜举鯀子禹,而使续鯀之业。

  〔一〕索隱一作「洪」。鸿,大也。以鸟大曰鸿,小曰鴈,故近代文字大义者皆作「鸿」也。

  〔二〕索隱言无功状。

  〔三〕正义殛音纪力反。鯀之羽山,化为黄熊,入于羽渊。熊音乃来反,下三点为三足也。束
五帝本纪第一 目录 殷本纪第三
友情链接: WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版