优范网 古籍史书 尔雅注疏

《尔雅注疏》卷五

作者:郭璞、邢昺

释宫第五[疏]“释宫第五”。○释曰:《易。系辞》云:“王古穴居而野处,后世圣人易之以宫室,上栋下宇,以待风雨,盖取诸《大壮》。”此其始也。《白虎通》云:“黄帝作宫室。”《世本》曰:“禹作宫室,其台榭楼阁之异,门墉行步之名,皆自於宫。”故以“释宫”总之也。

  宫谓之室,室谓之宫。(皆所以通古今之异语,明同实而两名。)

  [疏]“宫谓”至“之宫”。○释曰:别二名也。郭云:“皆所以通古今之异语,明同实而两名。”《释名》云:“宫,穹也,言屋见於垣上穹崇然也。室,实也。言人物实满於其中也。”是所从言之异耳。《诗》云:“作于楚宫。”又曰:“入此室处。”是也。古者贵贱所居皆得称宫。故《礼记》曰:“由士命以上,父子皆异宫。”又《丧服传》继父为其妻前夫之子筑宫庙。是士庶人皆有宫称也。至秦汉以来,乃定为至尊所居之称。

  牖户之间谓之,(窗东户西也。《礼》云斧者,以其所在处名之。)其内谓之家。(今人称家,义出於此。,倚。)

  [疏]“牖户”至“之家”。○释曰:牖者,户西窗也。此牖东户西为牖户之间,其处名。云“其内”者,其内也。自此内即谓之家。《说文》云:“家,居也。”《礼记》云:“已受命,君言不宿於家。”郭云:“今人称家,义出於此。”言其称家之义,本出於此也。注“《礼》云”至“名之”。○释曰:云“《礼》云斧”者,案《觐礼》云:“天子设斧依於户牖之间,左右几。”郑注云:“依,如今纟弟素屏风也。有绣斧文,所以示威也。斧谓之黼。”是也。云“以其所在处名之”者,言本牖户之间名。觐礼天子设屏风之於牖户之间,因名此屏风为。是以其在处,即名之曰也。

  东西墙谓之序。(所以序别内外。)

  [疏]“东西墙谓之序”。○释曰:“此谓室前堂上、东厢西厢之墙也。所以次序分别内外亲疏,故谓之序也。《尚书。顾命》云“西序东乡,敷重席”、“东序西乡,敷重丰席”及《礼经》每云“东序西序”者,皆谓此也。

  西南隅谓之奥,(室中隐奥之处。)西北隅谓之屋漏,(《诗》曰:“尚不鬼於屋漏。”其义未详。)东北隅谓之,(见《礼》,亦未详。)东南隅谓之
卷四 目录 卷六
友情链接: WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版